Epidemik Tifüs – Lekeli Humma

Epidemik Tifüs – Lekeli Humma

ETKEN

  • Riketsia provazeki

Epidemik Tifüs – Lekeli Humma Bulaşma Yolu

  • Bitler kan emme eylemi esnasında insana bulaşır.
  • İnsan rezervuar olup bit vektör olarak rol oynar
  • İnsandan insana direkt bulaşma olmaz;vücut biti (pediculus humanus corporis) vektör olarak bulaşmada rol oynar
  • Bulaşma enfekte bitlerin kan emme sırasında  deriye dışkılarıyla riketsiaları ısırık yarasına bulaştırmasıyla olur
  • Bitin dışkısı ya da ezilmesiyle riketsialar deriden insana bulaşır
  • Bunun  yanı sıra kurumuş toz dışkının solunmasından ve konjuktivalardan da bulaşma olabilir

Epidemik Tifüs – Lekeli Humma Kuluçka Süresi 

  • 1-2 hafta olmakla birlikte çoğunlukla 12 gün olarak kabul edilmektedir

BULAŞTIRICILIK SÜRESİ

  • İnsandan insana direkt bulaşma söz konusu değildir
  • Hastalar ateşli dönemde ve bu dönemden 2-3 sonrasına kadar bitler için bulaştırıcıdır
  • Hastalardan kan emen bitler 2-6  gün sonra dışkılarında riketsiya çıkarmaya başlarlar
  • Bit bir insandan diğerine bulaşınca hastalık etkenini taşıyan bitler diğer insana geçer ve o insanı ısırmasıyla beraber hastalık etkenini dışkılayarak bulaştırırlar

EPİDEMİYOLOJİ

  • Hijyen kurallarına uyulmayan, sosyo-ekonomik düzeyi düşük toplumlarda daha fazla görülür
  • Tarih boyunca değişik bölgelerde salgın yapmış ve ölümlere neden olmuş bir hastalıktır
  • Soğuk hava, yoksulluk, savaş ve afetler sırasında hastalığın daha fazla görüldüğü saptanmıştır

Epidemik Tifüs – Lekeli Humma Belirti ve Bulguları 

  • Hastalık belirtileri genellikle ani olarak başlar
  • Halsizlik,baş ağrısı,zayıflama,hafif bir ateş yükselmesi gibi ön belirtilerde bulunabilir
  • ilk belirtileri;baş ağrısı, ürperme, yemek yiyememe, bacakta ve sırt kaslarında yaygın ağrı şeklinde olur
  • 38-40 dereceye varan ateş hastalık süresince varlığını sürdürür
  • Öksürük hastaların %70’inde olan bir bulgudur
  • Hastalığın 4-6.günlerinde göğüs yanlarında pembe renkte deri döküntüsü lekeleri belirir
  • Maküler tarzda başlayan döküntü tedavi edilmez ise makülopapüler, peteşiyal bir hal alır ve birleşmeye meyil gösterir
  • Hastalarda fotofobi olur,gözleri sulanır,yüzü kızarır
  • Kalp ritminde bozukluklar,  ayak parmakları başta olmak üzere, kulak ve burun ucunda ya da topukta nekrozlar
  • Böbrek yetmezliğinin gelişmesine oldukça sık rastlanır.
  • Bu durumda hastada eğer oligoüri ve üremi gelişiyorsa durum oldukça tehlikelidir
  • Lekeli hummada merkezi sinir sistemi bozukluklarınada sık rastlanır
  • İlk haftalarda hastalar huzursuz ve hırçındırlar
  • Uykusuzluk çekerler
  • Genellikle bilinçleri bulanıktır
  • Hasta da konuşma ve işitme güçlükleri olabilir
  • Hastalığın en tehlikeli dönemi 2’nci ve 3’ncü haftalardır
  • Bu dönemde hastada ileri derecede halsizlik gözlenir
  • Başkasının yardımı olmadan ayakta duramaz, yiyip içemez
  • Hastanın bilinci kapanabileceği gibi, duyma güçlüğü çekebilir ya da koma tablosu oluşabilir
  • Tansiyon sürekli olarak düşüktür
  • Hasta bu dönemi atlatırsa iyileşme başlar
  • Hasta 2- 3 aylık bir sürede iyileşir
  • Hastalık hiçbir iz bırakmayabilir
  • Hastalıkta mortalite oranı yüzde 7-40’dır;yaşlılarda ölüm oranı daha yüksektir

Brill- Zinsser Hastalığı, epidemik tifüsün hafif seyreden bir türü olup akut tablodan yıllar sonra immün sistemin zayıflaması, stres ya da ilerleyen yaş nedeniyle hastalığın yeniden ortaya çıkması sonucu oluşur

Epidemik Tifüs – Lekeli Humma Teşhisi 

  • Akut dönemde hasta kanında riketsiya aranabilir
  • Klinik bulgular değerlendirilmelidir
  • Tanıda Weil-Felix testi kullanılabilir
  • Bu testte hastalık etkenine karşı antikorlar aranır

Epidemik Tifüs – Lekeli Humma Tedavisi

  • Tetrasiklin ve kloramfenikol etkilidir
  • Antibiyotik tedavisine geç başlandığında nüksler görülür;böyle durumlarda tedavi yinelenmelidir
  • Ayrıca hastalarda iyi bakım gerekli olup yüksek kalorili ve vitaminli sıvı besinlerin verilmesi uygundur
  • Gerektiğinde analjezik ve hipnotiklerden de yararlanılabilir

KOMPLİKASYONLAR

  • Ciddi olgularda deri nekrozu, parmaklarda kangren ve interstitisyel pnömoni bildirilmiştir
  • Kuru öksürük,sağırlık ve kulak çınlaması,myokardit ve splenomegali olabilir
  • Tedavi edilmeyen olgularda renal yetmezlik ve nörolojik belirtilerin sıklıkla belirgin olduğu çoklu organ tutulumu gözlenir
  • Merkezi sinir sistemi tutulumunda;menenjit kliniği,delirium,manik semptomlar,ajitasyon ve koma ortaya çıkabilir. Hastalık ölümle sonuçlanabilir

Epidemik Tifüs – Lekeli Hummada Bakım 

  • Hasta yatak istirahatına alınır
  • Hastalarda yaşam sık aralıklarla takip edilmelidir
  • Bu hastalarda ateş takibi oldukça önemlidir
  • Ateşi düşürmeye yönelik girişimler yapılabilir
  • Sıvı-elektrolit dengesini korumak için  damar yolu açık tutulmalıdır
  • Yardıma gereksinimi olan hastaya destek olunmalı,özellikle günlük yaşam aktivitelerini yerine getirmesi sağlanmalıdır
  • Hastalarda öksürük önemli bir bulgudur. Hastayı rahatsız edebilir ve stresi artırabilir. Ilık içecekler içmesini,yorgunluğa neden olabilecek aktivitelerden uzak durması sağlanmalıdır
  • Oksijen ve buhar uygulaması yararlı olabilir
  • Hastalara bikarbonatlı su ile ağız bakımı verilmelidir
  • Hastalarda böbrek yetmezliği gelişebileceği için idrar takibinin yapılması ve idrar miktarındaki değişikliklerin rapor edilmesi önemlidir
  • Yüksek kalorili ve vitaminli sıvı gıdalardan oluşan bir diyet alması sağlanmalıdır
  • Uygun antibiyotik tedavisi verilmelidir
  • Gerektiğinde analjezikler ve hipnotikler verilebilir
  • Hasta olan kişinin kullandığı tüm malzemeler ve tuvalet çamaşır suyu ile dezenfekte işlemine tabi tutulmalıdır.

Epidemik Tifüs – Lekeli Hummadan Korunma

  • Hastalıkla mücadelede en önemli konu kişisel hijyen önlemlerinin alınmasıdır
  • Bitlenmeye karşı dikkatli olunmalı ve bitlenme durumunda uygun tedavi sağlanmalıdır
  • Bireylerin banyo yapması,vücut hijyenine ve giysi hijyenine dikkat etmesi bitlerle mücadelede etkilidir
  • Özellikle kalabalık yaşanılan yerlerde (okul kışla yatakhaneler gibi) bitlenme olabileceği unutulmamalı ve böyle durumda en kısa sürede uygun ilaçlarla tedavi sağlanmalıdır
  • Hastalarla temas eden kişiler 2 hafta gözlenmelidir
  • Epidemilerde aşı yapılarak korunma sağlanabilir

Bir Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.